کودک کار

خط 123

خط اضطراري آسيب‏هاي اجتماعي

اين خط تلفن ويژه در ارتباط با آسيب و آزارهايي كه در سطح جامعه به كودكان وارد مي‏آيد،‌ از طرف معاونت اجتماعي بهزيستي شهرستان كرج و با همكاري گروه كيانا،‌ راه‏اندازي شده است.

گزارش جلسه‏ي شبکه یاری کودکانِِِِ کار و خیابان

 دي‏ماه 1385

سيد بهنام اخوت پور

امروز 28 دی ماه85، دیرتر به مقصد می رسم، تقریباً 40 دقیقه از ساعت 2 گذشته و تأخیر تا این حد بر من گزافه است. واردِ همان سالن (مهر) می شوم، جمع کمترند ولی گرما هنوز جاری است. جایی را بین دو نفر برایم باز می‏کنند. می‏نشینم و در این بین حواسم جمع است که چه می‏گویند. خدا را شکر می‏کنم که خیلی هم دیر نشده و هر یک گزارشی از نهادِ خود را به همراه آورده. هنوز گرم نشستن نشده ام که خبرِ همراهم را به دوستی می‏دهم و آن اینکه اگر مشکل و مانعی نباشد می‏توانیم همین هفته مدرسه را داشته باشیم. خوشحال می‏شود و خبر به جمع منتقل می‏شود، گرمی دو چندان، و شیرینیِ بازخورد این خبر، نفس نفس زدن و خستگیم را می‏کاهد. پس از آن، جلسه جدیتِ بحث بیشتری می‏یابد و آن پیرامون NGO و خیریه است، هر یک نظری پیش مي کشند که در جای خود جالب توجه است: خیریه تفکرات کوتاه مدت دارد و به مردم ماهی می‏دهد به جای اینکه روشِ ماهی گرفتن را یاد بدهد، NGO که یک سازمانِ مردم نهادِ غیردولتی است، تفکر بلندمدت دارد و سعی می‏کند تا با یاددادنِ روش‏های مختلف به جامعه او را به خود‏اتکایی برساند و به او یاد بدهد که بتواند حقش را خود بگیرد و در این راه هیچ چشم داشتی ندارد...

این نوع از نهادها در ایران حتی در اساسنامه‏ي خود هم تابع دولت هستند و اگر قبول نکنند حق فعالیت ندارند، این سازمانها هویت مستقلي از دولت دارند ولی به هیچ عنوان مقابل دولت نیستند و دولت اگر کمکی می‏کند وظیفه دارد، نه لطف. مسئله‏ي کودکان کار ابتدا از سیستان و بلوچستان آغاز شده و این استان از این نظر پیشکسوت است...

بحث‏ها جالب و شنیدنی است، اما ذهن من سانسورچی ماهری است و هرچه خود خواسته از جلسه برمی‏دارد و مابقی را کناری می‏گذارد. این بار ساعت 16 اتمام جلسه است، سالن خالی می‏شود و جمع تک تک از هم جدا می افتند و... 

آيا چيزي را تغيير مي‏دهيم؟

نزهت مهدوي اشرف

   *دانش‏آموزم براي دفعه‏ي چندم از كلاس اخراج يا خودش را اخراج كرد. دفعه‏هاي اول اخراج از مدرسه، چون غيرقابل كنترل بود دفعه‏ي ديگر: از كلاسِ من، چون نمي‏خواست از عوا دست بكشد و همه‏ي كلاس را دچار تشنج كرده بود. قرار شد در دفتر مدرسه، توسط همكاراني كه مسئول دفترند، آموزش داده شود. كارهاي دفتر را هم انجام مي‏داد. چاي مي‏ريخت وآماده به خدمت بود. به نظر بسيار شاد مي‏آمد و چيزي كم نداشت. احساسِ نااميدي كردم. بعد از دو سه جلسه، ناگهان به كلاس آمد و خودش گفت كه مي‏خواهد برگردد؛ با ملايمت واشتياق. يكي دو جلسه گذشت و دعواهايش شروع شد، تكاليف را نمي‏خواست ( درواقع آن‏چه بلد نبود –ياد گرفته بود– نمي‏خواست ) و خودش تعيين مي‏كرد چه كاركنم. دلايل منطقي آوردن به پرخاش او منجر مي‏شد. دوباره رفت بيرون، در دفترِ مدرسه او را ديدم و برايم چاي مخصوص ريخت. گفت: ”خانم! نمي‏شه همين‏جا يه كار به ما بديد، حقوقم داشته باشه؟

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

     * برادرش، وحشتناك عصبا ني مي‏شد. رگِ گردنش مي‏زد بيرون وتعجب مي‏كردي كه اين همه خشم چه‏طور در پيكرِ ضعيفِ يك پسر ده- دوازده ساله، جاي مي‏گيرد. خودش هم كم پرخاش‏گر نبود وگاه به برادرش شباهت پيدا مي‏كرد. ولي بيشترين مشكلِ او اين بود كه آرام و قرار نداشت. مي‏دانم كه به اين بچه‏ها بيش فعال مي‏گويند. با او ملايم بودم و مي‏گذاشتم بيشتر رفت وآمد كند، اما نه با رضايت ونه براي خودش، براي نجات دادنِ كلاس. درواقع علاقه‏اي هم به يادگيريِ هيچ چيز از او نديدم. يك روز دركلاس دعواي شديدي كرد. مسئولِ مدرسه كه براي چندمين بار خشونتش را مي‏ديد، عصباني شد و از مدرسه بيرونش كرد. همه را بست به فحش، و چنگ و دندان نشان داد. بعدتر، آرام شد. وقتي مدرسه را نداشتيم در پارك براي درس خواندن كنارم نشست. گفت: ذهنم خيلي ضعيف است.گفتم: مي‏خواهم درس بخواني؟ گفت مي‏خواهم بخوانم و پيشِ شما هم بخوانم. خيلي طول كشيد تا از ميانِ غيبت‏ ها، عدم حضورها، رفت و آمدهاي مكرر در ساعتِ كلاس و خدماتي كه در واقع بهانه‏ي سرپا بودنش در كلاس بود، حركتي در آموختنش ببينم. رفتارِ مسالمت‏آميزتري با بچه‏ها پيش گرفت. احساس مي‏كنم تنشي نيست. دركش كرده‏ام. اعتراف كرده كه نمي‏تواند بنشيند:“ خانم! مي‏دوني چيه؟ تو مكانيكي كار مي‏كنم همه‏ش مي‏رم اين‏ور اون‏ور، ديگه نمي‏تونم بشينم.“ و از او مي‏خواهم كه قدري كمتر برود بيرون: ”باشه خانم!هفته ي گذشته ،كنارم ايستاد ه بود تا تكاليفش را اصلاح كنم . با يكي از بچه ها بحث مختصري پيش آمد . دعوا نشد و فحشي بر نخاست . اما صورتش براي  توضيح خواسته اش ،يك لحظه مچاله وكبود شد .رگ گردنش زد بيرون  درست مثل برادرش .من به جاي بحث ميان آنها او را ديدم و شنيدم. در درونم ترسيدم.با خودم گفتم :آيا چيزي را تغيير مي دهيم ،و تا چه حدي؟”

اثر هنري ”غلام اميري“  يكي از دانش ْآموزان كيانا كه حالا در افغانستان زندگي مي كند.