کودک کار

یک اتفاق، یک...

زینب محمدیاری

یک روزِ سرد و خشک زمستانی

کرج، چهارراه طالقانی، ساعت 15:20 بعدازظهر

به سمت ایستگاه تاکسی‏ها نپیچیدم، رفتم به سمت صندوق‏های جلوی پستخونه، نامه‏ی سعیده رو از توی کیفم پیدا کردم، انداختم توی صندوق. باید نرده‏های بلوار رو دور می‏زدم تا بتونم از خیابون رد بشم و به ایستگاه تاکسی برسم. پسر بچه‏ای رو از پشت دیدم که روی بلوار کنار نرده‏ها ایستاده بود. دلم خواست باسط باشه با همون چشم‏های زیباش و بود...هم‏زمان هم دیگه رو دیدیم، اما اون وقتی منو دید که داشت مضطرب به اطرافش نگاه می‏کرد، اما لبخند شیرین و نگاه صمیمی‏شو از من دریغ نکرد، با همون گرمیِ لهجه‏ی همیشگی‏اش، کوتاه گفت: سلام خانم! و دستشو دراز کرد تا باهام دست بده. سرد بودند، خیلی زود فهمیدم که نگران همایونه و این که شاید گرفته باشن اونو... گفت دوستش گفته یکی از بچه‏ها رو توی میدان آزادگان گرفتن و احتمال می‏ده که همایون باشه، چون همایون از صبح رفته اونجا برای کار و هنوز برنگشته، در حالی‏که ظهر باید برمی‏گشت و دیر کرده. گفت: حسین (که 5 سال داره) رو کنار یه فروشگاه اونور چهارراه گذاشته و می‏خواد بره دنبال همایون. اما نمی‏تونه اونو تنها بذاره. من هم وقت نداشتم تا با حسین منتظر باسط بمونم، بالاخره قرار شد با هم به دنبال همایون برن، باسط نگران بود... گفتم کی می‏گیره؟ گفت بهزیستی. گفتم چه می‏کنند؟ گفت امضاء می‏گیرن... تو دلم گفتم چه خوب اگر این طور بشه و دوباره به یادِ حرفِ مادرم افتادم که می‏گن: خیلی‏ها بچه‏هاشونو به سختی بزرگ می‏کنند اما هیچ وقت راضی نمیشن تا اونها رو به کار توی خیابون بفرستن... البته از اینکه شرایط زندگی اون‏ها به سختیِ شرایط بعضی از این بچه‏ها نیست، درست، اما اگر خیلی هم زندگیشون به سختی بگذره... نمی‏دونم و البته کم می‏یارم، بماند که بعضی مسائل، حسابِ دو دوتا چهارتا است، همون مثالی که وقتی امروز پای تخته نوشتم یکی از شاگردام خنده‏اش گرفت و گفت: «اینو که خودمم می‏دونم.»

چشم‏های باسط، چشم‏های نگرانِ یک برادر بزرگتر بود که کاملاً طبیعی و بجا است، اما حیطه‏ی مسئولیت او بسیار بیشتر از حدِ توان اوست. به خونه که رسیدم به دفتر، تلفن زدم تا پی‏گیر ماجرا شوند و از حدسِ باسط شروع به جستجو کردیم؛ بهزیستی. اما خیلی زود فهمیدم که بهزیستی چنین اقدامی نمی‏کنه و همکارانِ مطلع گفتند که امکان دارد شهرداری دست به این اقدام بزند. تلفن زدن به خونه‏ی باسط هم بی‏فایده بود، چون همه‏اش بوق اشغال می‏زد. اما بالاخره حدود 10 شب با تلفن یکی از همکاران به خونه‏ی باسط دریافتیم که این اتفاق نیافتاده و همایون فقط دیرکرده بود، اونم به خاطر شیطنت‏های کودکانه‏ی خودش، زمان رو از دست داده بود...

بارها با دیدن حسین کوچولو توی خیابون در حالی‏که فال‏ها توی دستشه و توی هوای سرد، با وجود پوشیدن لباس‏های گرم (چون گشاد هستند) سردشه، این خواسته در من متبلور شده: حسین برای کار به خیابون نیاد. هر دفعه که این جمله رو به باسط گفتم جوابش این بوده که پدرش نمی‏تونه کار کنه چون پاش شکسته، هر وقت حالش خوب شه دیگه حسین نمی یاد سرِ کار. اما خوب شدن پای پدر باسط هم به درازا کشیده و حسین همچنان در دست‏های کوچکش فال‏های سبز و صورتی و خاکستری رو محکم می‏گیره و در خیابان قدم‏های کوچکشو بر میداره و با صدای قشنگ خردسالانه‏اش از عابرین می‏خواد که فال بخرن و زودتر از آنچه باید، در اجتماعی بسیار بزرگتر از اجتماعِ خردسالان قرار گرفته است. ارتباط او با این اجتماع بسیار بزرگتر از او، گاهی جلب ترحم عابرینی که فقط ترحم می‏کنند، گاهی شیطنت شیطانی برخی دیگر و گاهی هم دوستی با آدم‏هایی که می‏خواهند او را دوست داشته باشند تا فریادِ معصومیتِ درون خود را خوب بشنوند نصیبش می‏شود و یادگرفتن -آگاهی یافتن از مسائلی که اصلاً در حدِ سن و سال او نیست. -دیدنِ اتفاقاتی که از کوچه‏ها و خیابان‏ها و پارک‏ها جدا شدنی نیست! -درس گرفتن از آنها هم فقط کودکیِ او را از او می‏گیرد، همین. و ای کاش برای همیشه از زندگی خردسالیِ حسین جدا شود...